دکتر راضیه طغرلی، عضو هیئت علمی گروه پزشکی اجتماعی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان و مجری طرح «مطالعه‌ای کیفی برای شناسایی تعیین‌کننده‌ها و راهبردهای پیشگیری از تب دنگی در ایران»، در تشریح یافته‌های این پژوهش گفت: شرایط آب‌وهوایی گرم و مرطوب، بنادر پرتردد و ارتباطات دریایی، در کنار آب‌های راکد، پسماندها، لاستیک‌های فرسوده، ساختمان‌های نیمه‌کاره و شناورهای رهاشده، ضرورت توجه جدی به کنترل پشه آئدس در شهرهای ساحلی هرمزگان را دوچندان کرده است.

وی افزود: برای شناخت دقیق این مسئله چندبعدی، ۱۳ جلسه بحث گروهی متمرکز با حضور ۱۶۳ نفر از مسئولان و کارشناسان حوزه‌های بهداشت، درمان، آموزش، شهرداری، فرمانداری، بنادر و کشتیرانی، محیط‌زیست، شیلات، آب و فاضلاب، راه و شهرسازی، نظام مهندسی و نمایندگان جامعه برگزار شد. نتایج این مطالعه نشان داد کنترل پایدار تب دنگی به هفت حوزه به‌هم‌پیوسته وابسته است: عوامل محیطی، مراقبت‌های درمانی و بهداشتی، همکاری بین‌بخشی، عوامل اداری و قانونی، منابع مالی، آموزش و عوامل اجتماعی.

به گفته مجری طرح، عوامل محیطی در پیشگیری از تب دنگی جایگاه محوری دارند؛ زیرا پشه آئدس برای تخم‌گذاری به حجم اندکی از آب راکد نیاز دارد. لاستیک‌های مستعمل، ظروف بلااستفاده، مخازن آب بدون درپوش، آب جمع‌شده در ناودان و خروجی کولر، چاهک آسانسور، کانال‌های فاقد شیب، حوضچه‌ها، پسماندهای ساختمانی و آب باقی‌مانده در قایق‌ها و لنج‌های متروکه، از مهم‌ترین محل‌های احتمالی تکثیر پشه هستند. بنابراین، بهسازی ساختمان‌ها، جمع‌آوری پسماند و لاستیک، پاک‌سازی محیط‌های ساحلی، رفع نشتی شبکه آب و لایروبی کانال‌ها، بخشی اساسی از برنامه پیشگیری است.

دکتر طغرلی با تأکید بر نقش خانواده‌ها و شهروندان گفت: هر خانواده می‌تواند با یک بازدید هفتگی از حیاط، بالکن، پشت‌بام و اطراف منزل، آب‌های راکد را تخلیه و مخازن آب را کاملاً پوشیده نگه دارد. کنترل ظروف و لاستیک‌های رهاشده، جلوگیری از جمع‌شدن آب در زیرگلدانی‌ها و ناودان‌ها و توجه به آب خروجی کولر، اقدام‌هایی ساده اما مؤثرند. شهروندان همچنین می‌توانند نشتی آب، پسماندهای رهاشده، ساختمان‌های نیمه‌کاره و سایر نقاط مستعد تجمع آب را به نهادهای مسئول گزارش دهند و در برنامه‌های پاک‌سازی محله مشارکت کنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: آموزش زمانی اثربخش است که به مشارکت و توانمندسازی اجتماعی منجر شود. مدیریت پایدار تب دنگی نیازمند برنامه‌ریزی پیشگیرانه و مستمر، تقویت تشخیص و آمادگی درمانی، بودجه و ضمانت اجرایی مناسب و همکاری واقعی میان نظام سلامت، شهرداری‌ها، بنادر، محیط‌زیست و دیگر دستگاه‌های مسئول است. «محله عاری از آئدس» زمانی محقق می‌شود که مردم و سازمان‌ها، پیشگیری از زیستگاه‌های پشه را مسئولیتی مشترک و روزمره بدانند.

تهیه کننده: مریم سارانی